Afganistan’da Türkçe eğitiminin tarihi


Guney-Turkistan-BalasiÖnsöz: “İnsan hayatında ana dilinin önemli bir yeri vardır. Çünkü dil iletişimin en temel unsurudur. İnsanların birbiriyle duygu ve düşüncelerini paylaşabilmeleri için aynı dili konuşmaları gerektir. Bu bakımdan bir anlama sistemi niteliğinde olan dilin başka bir görevi de nesiller arasındaki kültür aktarımıın sağlamaktadır. Bilindiği gibi milletler kültürleri ile yaşarlar. Atatürk’ün ‘Türk ulusu ancak varlığıın derin ve sağlam kültür sınırlar ile çevreledikten sonradır ki onun yüksek kapasitesi ve erdemi, uluslar arasında tanınır.’ dediği gibi hakikaten Türk Milleti kendi varlığının derin ve sağlam kültürü ile yüksek kapasite ve erdeme sahip olabilir. Dolayısıyla dil milletlerin bağımsızlık sembollerinden biridir. Bir milletin kendi memleketinde ana dilini hür bir şekilde kullanabilmesi, onun başkalarna bağlı olmadığını gösterir.” (Uçgun, 2006:VIII). Tarihini ve kültürünü ana dili aracılığı ile örenen nesiller millî benliğine sahip olur.

Dil eğitiminin en önemli amacı yazlanlar ve konuşulanlar doğru olarak anlayabilmek, duygular, düşünceleri sözle ve yazıyla amaca uygun bir şekilde anlatabilmeyi sağlamaktr.

İyi bir dil eğitimi sağlandığı takdirde örenciler, okuma alışkanlığı kazanmış, kelime zenginliği artmış, anlama ve anlatma becerilerini edinmiş bir duruma gelerek topluma ve dünyaya yararlı birer birey olurlar.

Dil ile kültür arasında güçlü bağlar mevcuttur. “Bir toplumu ulus yapan bağların en güçlüsü dildir. Bireyleri ulusuna, yurduna, geçmişine sıkı sıkıya bağlar; kuşaktan kuşağa aktarılarak gelen dil, bireyi geçmişle gelecek arasındaki zincirin bir halkası durumuna getirir.” (Aksan, 1978:13).

Hayatta çok önemli bir yere sahip olan dil eğitimi ise büyük titizlik gerektirir.
Buna göre Afganistan’da Türkçe eğitimi iki açdan çok önemlidir:

1. Afganistan’da yaşayan insanların büyük bir kısmı Türk kökenli olup, ayrı ayrı Türk lehçeleri ile konuşmaktadırlar. Hatta bir tek Özbek Türkçesi ile konuşanlar da birbirleriyle farklı konuşuyorlar. Bunlarn hiç biri de düzgün konuşma ve yazı diline sahip değildirler. Buna göre Afganistan’da Türkçe eğitiminin en önemli hedeflerinden biri buranın yerli Türkleri arasında ortak bir dil birliği sağlamaktr.

2. Türkçe, Afganistan’ın bütün halkları için ülkedeki en geniş alana yayılmş yabancı dil niteliğini taşımaktadır. Dolayısıyla Türkçe, iki memleket
arasında 1920’li yıllardan beri devam edip gelen siyasal, kültürel ve millî dostluk ve kardeşlik bağların yine güçlendirip köprü vazifesi yapabilmektir. Afganistan’da Türkçe eğitimi pek kolay değildir. Bu konuda Türkçe eğitimcilerinin büyük bir titizlikle çalışıp Türkçe eğitimi vesilesi ile Afganistan’a aydınlık, birlik ve barışı armağan etmeleri gerekmektedir.

Bu çalışmada “Afganistan’da Türkçe Eğitimi” ana başığıl altında Afganistan’ın genel sosyal hayatının kısa tarihçesi, coğrafyası, eğitim tarihi, eğitimde Türkiye Türklerinin payı, Türkiye Türkçesi eğitimi ve yerli Türkçe (Özbek Türkçesi ile Türkmen Türkçesi) eğitimi gibi meseleler yer almışıtr.

Konuyla ilgili kaynaklara ulaşabilmek için Millî Kütüphane, Afganistan Büyükelçiliği, Gazi Üniversitesi Merkez Kütüphanesi, Kabil Üniversitesi
Kütüphanesi, kendi aile kütüphanemiz, İstanbul Topkapı Sarayı Kütüphanesi, Türkiye Gazetesi Kütüphanesi ile Kabil’deki Türkçe Bölümü Kütüphanesi’ndeki kitaplardan elde edilen araşıtrmalardan yola çıkıldı.

Bu araştırmanın amacı; Afganistan’daki Türk milleti ile bütün halklar arasındaki birliğin sağlanması için sosyal hayatta insanların ve toplulukların meşru haklarının tanınıp bireyler arasında saygılı davranışlar geliştirmeye katkıda bulunmaktır. Ayırca, bu çalışmanın bir amacı da ana dili eğitiminin önemi ve faydalarını ortaya koymaktır.

Araştrmanın bu aşamaya gelmesinde yardmcı olan herkese, tezimin yazımında yardmc olan Meryem ARSLAN’a, özellikle çalışmalarım esnasında benimle yoğun çalışıp ilgi ve yardmlarnı hiçbir zaman esirgemeyen değerli hocam Yrd. Doç. Dr. Erol BARIN’a teşekkür ederim.

Aysultan Hayri

2007 – Ankara

Yazının ardını okumak için aşağıdaki ilişime tıklayın

Afganistan’da Türkçe eğitiminin tarihi

PDF

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: