Obama’nın Açıklamaları: ABD’nin Afganistan Stratejisi


Afganistan Soğuk Savaş döneminde Sovyetlerin işgalinden itibaren ABD dış politikasında öncelikli ilgi alanlarından birisi olmuştur. Sovyetlerin Afganistan’da yenilmesi Moskova’nın Soğuk Savaşı kaybetmesinde önemli rol oynamıştır. Soğuk Savaşın sıcak yüzünün yaşandığı Afganistan, çatışmanın ve istikrarsızlığın Sovyet işgalinin sona ermesinden sonra da devam ettiği bir ülkedir. Afganistan’daki iç savaşta Taliban’ın ülkenin önemli bir kısmında kontrolü sağlamasına rağmen 11 Eylül 2001 terör saldırıları sonrasında koalisyon güçlerinin operasyonlarıyla Taliban gerilemeye başlamış ve 12 Kasım 2001’de Taliban’in Kabil’den çekilmesiyle koalisyon güçleri başkente hakim olmuşlardır. Afganistan’daki savaş ise devam etmiştir.

ABD Başkanı Obama daha seçilmeden önce Irak’tan askerlerin çekilmesi ve Afganistan’daki kuvvetlerin sayısının ise artırılması gerektiğini, ABD için önceliğin Afganistan olduğunu vurgulamıştı. Obama’nın başkanlığından itibaren Afganistan bağlamında yaşanan gelişmeler konunun ABD açısından ne derece önemli olduğunu daha açık bir şekilde göstermiştir. Obama göreve geldiğinde Afganistan’daki ABD kuvvetlerinin sayısının 30.000 daha artırılmasını sağlamıştır. 2010 yılından itibaren belirginleşen stratejiyle birlikte ise güvenlik alanını Afganlılara bırakmayı hedefleyen anlayış, Afgan asker ve polislerinin sayı ve nitelik olarak artırılması ve Afgan anayasasına bağlılık sözü verip silah bırakacak olan Taliban mensuplarının da entegrasyonunu temel almaktaydı. Güvenlik güçlerinin istenilen seviyeye gelmesinin öngörülenden fazla zaman alacağı anlaşılmıştır. Diğer konuda ise en önemli ülke Pakistandır. Pakistan’ın kararlı bir şekilde Taliban’a karşı duruş sergilemesi ve Afganistan sınırının etkili bir şekilde kontrolü halinde ancak koalisyon güçleri sonuç alabilirler ve entegrasyon stratejisinde bir yere varılabilir. Bin Ladin’in öldürüldüğü operasyonun yapılış biçimi Pakistan’a yönelik ABD’deki güven sorununu açıkça ortaya koymuştur. Ancak başta Pakistan olmak üzere Afganistan’ın komşularının desteği olmadan istikrarın sağlanması oldukça zordur.

Obama Afganistan’daki duruma ve ABD’nin stratejisine ilişkin açıklamasını Çarşamba günü yapmıştır. Bu açıklamanın önemi Bin Ladin’in öldürülmesinden sonra ABD Başkanının Afganistan’a ilişkin bakışını ortaya koymasıdır. Obama gelecek yaza kadar Afganistan’dan 33,000 asker çekileceğini, tüm çekilme sürecinin ise 2014 yılına kadar tamamlanıp Afgan halkının ülkenin güvenliğinde sorumluluğu alacağını belirtmiştir. Obama’nın konuşmasında dikkat çeken bir nokta Afganistan’da ABD’nin hedefinin ülkenin El-Kaide için güvenli bir alan olmamasının ve Afganistan’dan ABD’ye ve müttefiklerine saldırı yapılamamasının sağlanması olduğunu ifade etmesidir. Obama Afganistan’ı mükemmel bir yer yapmaya çalışmayacaklarını, caddelerinde polis işlevi görüp, dağlarında devriye gezmeyeceklerini vurgulamıştır. 

Obama’nın mümkün olan en kısa zamanda Afganistan’dan çekilmeyi istemesinin arkasında ekonomik gerekçeler vardır. Zaten bu duruma konuşmada da değinilmiştir. Obama ABD’nin son on yılda artan borçlar ve zor ekonomik koşullarda savaşa trilyonlarca dolar harcadığını fakat şimdi ABD’nin en büyük gücü olan insanına yatırım yapması zamanının geldiğini ifade etmiştir. ABD’de 2012 yılında yapılacak olan başkanlık seçimlerinden önce Obama Afganistan gibi önemli dış politika ve güvenlik sorunlarında belirgin sonuçlar almayı istemektedir. Kuşkusuz dış politika sorunlarının ekonomiyi ilgilendiren yönleri seçim yaklaştıkça daha da vurgulanacaktır. ABD ekonomisinde dış açık ve üretimin bazı alanlarda ABD dışına kaçması Cumhuriyetçi Parti başkan aday adayları tarafından gündeme getirilmektedir. Obama Bin Ladin’in öldürülmesinden sonra terörle mücadelede istediği düzenlemeleri yapmak konusunda daha rahat bir konuma gelmiştir. Ayrıca ABD ekonomisinde de sorunlara ragmen Avrupa’dakine benzer bir krizin ortaya çıkmamış olması seçime giden süreçte Obama’nın elini güçlendiren unsurlardır.

Prof. Dr. Kamer KASIM, USAK Başkan Yardımcısı ve AB Araştırmaları Merkezi Başkanı – 25 Haziran 2011

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: