Osmanlı’nın Orta Asya’ya Gönderdiği İstihbarat Görevlileri


Türk Birliği Kurmak maksadıyla Orta Asya’ya gizli görev için gönderilen Adil Hikmet başta olmak üzere 5 istihbarat görevlisi Kırgızistan’da Yedi Su savaşını çıkartmıştır.

RFA/Arslan

Osmanlı imparatorluğunun Orta Asya’ya gönderdiği gizli İstihbarat görevlileri

Son zamanlarda Türkiye’nin birkaç önemli gazetelerinde bir makale yayınlanmış olup, bu makalede o zamanki Osmanlı İmparatorluğunun devlet güvenlik dairesi olan İttihat ve Terakki Teşkilatının lideri olan Enver Paşanın Orta Asya’da Türk Birliği Kurmak istediği belirtiliyor. Bu maksatla da Orta Asya’ya gizli görev için gönderdiği Adil Hikmet başta olmak üzere 5 istihbarat görevlisinin Orta Asya’daki Kırgızistan’a gittikleri, Kırgızları Ruslara karşı ayaklanmaya çağırdığı ve onlara komutanlık yaptıkları, daha sonra Yenihisar, Yeken ve Kaşgar şehirlerine giderek faaliyetler yürüttükleri beyan edilmektedir.

2011 yılı Nisan ayının 14. günü Anadolu Ajansı muhabiri Ali İhsan Çam tarafından “Şanghay’da 5 Osmanlı Ajanı” adlı bir makale yayınlandı. Bu makale Türkiye’de çıkmakta olan Zaman Gazetesi, Sabah, Türkiye ve Radikal Gazetelerinde aynı vakitte yayınlandı. Makalede şöyle deniliyor: “İttihat ve Terakki” Teşkilatının lideri Enver Paşa Pantürkizm’i yerleştirmek ve Orta Asya’da Türk Birliğini kurmak maksadıyla Orta Asya’ya gizli görev için Adil Hikmet Bey başta olmak üzere 5 kişilik istihbarat görevlisini göndermiştir.

“Teşkilatı Mahsusa” adlı devlet güvenlik teşkilatı adına 1914 yılı Hindistan vasıtası ile Orta Asya’ya gönderilen Adil Hikmet Bey de içinde olmak üzere 5 Askeri General önceleri Orta Asya’nın birkaç bölgelerinde faaliyet yürütmüştür. Adil Hikmet Bey Hindistan’a gittiğinde 1. Dünya savaşının başlangıcı olup, bu durum Adil Hikmet ve safdaşlarının merkezle olan münasebetinin kopmasına sebep olmuştur. Fakat Adil Hikmet ve safdaşları birçok zorluklarla karşılaşmışlarsa da Hindistan vasıtasıyla Afganistan’a, oradan Kırgızistan ve Kazakistan’a gitmişlerdir. Orada “İttihat ve Terakki” Teşkilatın vermiş olduğu görev gereğince Türk Birliği planını gerçekleştirmek için faaliyet göstermişlerdir. O devirde Osmanlı devletine karşı savaşan Ruslara karşı Kırgızları silahlı harekete geçiren Adil hikmet bey ve safdaşları yıllarca devam eden olaylar esnasında birkaç defa tutuklanmış, hapislere atılmış ve hatta idam cezasına bile çarptırılmışlarsa da kaçıp kurtulmuşlar ve faaliyetlerine devam etmişlerdir.

Makalenin devamında şöyle denilmektedir: Adil Hikmet bey ve safdaşları Orta Asya’dan Doğu Türkistan’a geçmiş, orada Çin, Rus ve İngiliz ajanları onların peşine düşmüşlerdir. Onlar tehlikede olduklarını hissederek, kara yolu ile Şanghay’a kaçmışlar, Şanghay’da da Hollanda ve Alman konsolosluklarına sığınmışlardır. Adil Hikmet Bey Çinliler tarafından tutuklanacağı tehlikesini göz önüne alarak Türkiye’ye dönmeyi düşünerek, Hollanda’nın Şanghay’daki konsolosluğuna mektup yazmıştır. Hollanda konsolosluğu bu konuda yardım edemeyeceğini bildirmiştir. Bu arada Adil Hikmet Bey esir düşen Alman askerlerinin Japonya’nın bir gemisi ile Hamburg’a gönderildiğini duymuş ve o devirde Şanghay’da hâkimiyeti ele geçiren Japonlardan yardım istemiştir. Neticede bir Japon Doktor Almanya’ya esir nakledilen gemiye Adil Hikmet bey’i de bindirerek yolcu etmiştir.

Adil Hikmet Bey Hamburg limanına gelerek oradan da Türkiye’ye sağ-salim ulaşmıştır. Adil Hikmet Bey ile Orta Asya’ya gizli görev ile gönderilen “teşkilatı Mahsusa”nın üyeleri Kuşçubaşı selim Sami, Hüseyin Emrullah, Aslen Kırımlı olan Hüseyin Bay, aslen Gürcü olan Bursalı İbrahim Haklıer’ den oluşuyordu.

Adil hikmet Bey’in hatıraları olan “Asya’da Beş Türk” adlı kitap yayınlanmış olup, bu kitapta Adil Hikmet Beyin Kaşgar ve Yenisar ziyaretleri hakkında yazdığı hatıralarından naklederek şöyle deniliyor: “1914 yılı Eylül ayının 15. günü Pişavur’dan yola çıkarak 60 gün yol gittikten sonra 1914 yılının 15 Kasım günü Yenisar’a ulaştık. Çin Türkistan’ı(Doğu Türkistan)nın köy ve mahallelerini geçerek gidiyorduk. Mahalle aralarından geçerken insanlar bize kavun, karpuz veriyorlardı. İnsanlar bizim Türk olduğumuzu öğrendikten sonra yemek ve meyvelerle misafir ediyorlardı. İşte yıllarca hayal ederek yaşaya geldiğim Türkistan’ı görüyordum. İşte bu mübarek kıtanın Türkleri idi. Ben onlarla tamamen bütünleşmiştim. Bundan sonra bura bizim faaliyet alanımız idi. Bütün işlerimizi bunlarla bu civarda yapacaktık. Buralar ecdatlarımızın yurdu idi. Buradaki halkın çehresinde tebessüm görüyordum. Onların hiçbiri soğuk yüzlü değildi. Yenisar’ın evlerinin Anadolu’nun evleri ile hiçbir farkı yoktu. Buradaki insanlar sevinçli ve memnun görünüyorlardı.”

RFA-Arslan

Uygur Türkçesinden Türkiye Türkçesine Uyarlayan: Mehmet Emin BATUR-hürgökbayrak.com


Asyada Bes Türk

Şanghay’da 5 Osmanlı Ajanı

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: