Afganistan’da seçimlerin galibi sahtekârlık, mağlubu Batı

Karzey’in baskı ya perde arkası vaadle kazandığı seçimlerin mağlubu ise Amerika öncülüğündeki Batı oldu.

Amerika öncülüğündeki Batı’nın prestijini artırmayı ve ülkede “demokrasinin oturmaya başladığını” ispat etmek için bir övünç meselesi haline getirmeyi planladığı Afganistan seçimleri, tam tersine bir fiyasko ile bitti. Mevcut devlet başkanının en büyük rakibi Abdullah Abdullah’ın ikinci tur seçimlerden çekilmesi ile meydan, birinci turdan sonra adı sahtekârlıkla birlikte anılmaya başlayan Hamit Karzey’e kaldı. Bu gelişme üzerine Karzey’in seçimleri yaptırmak için oluşturduğu “Bağımsız Seçim Kurulu”, Karzey’in bir dönem daha başkanlığa seçildiğini ilan etti.

Hadi itiraf edelim, aslında seçimlerin ikinci turu yapılsaydı bu yazının başlığı “Karzeyin Tabutuna Son Çiviyi Çakmak” olacaktı ama gelişmeler farklı oldu. Gelişmeler Karzey’in harcanacağını gösteriyordu ama Abdullah’ın çekilmesiyle Karzey seçimlerin galibi ilan edildi.

Hatırlanacağı üzere Afganistan’da devlet başkanlığı seçimleri 20 Ağustos’ta yapılmış ve haftalara sâri oy sayımı sonunda 16 Eylülde Hamit Karzey’in yüzde 54,6 oy aldığı bildirilerek ikinci tura gerek olmadan başkanlığı kazandığı ilan edilmişti.

Ancak seçimlere yapılan itirazın üçü yabancı beş üyeden oluşan Seçim Şikâyet Komisyonu tarafından incelenmesi sonucunda enteresan bir durum ortaya çıktı. Verilen yaklaşık 5,66 milyon oydan itiraz edilen sandıklarda bir milyondan fazla oy geçersiz ilan edildi. Yani seçimlerde verilen oyların yüzde ondokuzu sahte oydu. Hileli oyların sekizyüzbinden fazlası Karzey’e verilmişti. Bir yetkiliye göre bu oran aslında aysbergin görünen tarafı idi. Seçimin genel bir incelemeye tabi tutulması çok daha vahim neticeler verebilirdi.

Seçim Şikâyet Komisyonu’nun sahte oyları iptal etmesi neticesinde 21 Ekim seçim nihai sonuçlarında Karzey’in oyları yüzde ellinin biraz altına düştü ve dolayısıyla, birinci seçimde ilk iki sırayı alan adaylar arasında ikinci tur seçim kapışması anayasal olarak zorunlu bir hale geldi. Karzey bunu kabule yanaşmasa da ağır diplomatik dış baskılar neticesinde ikinci tur seçimlerin yapılmasına rıza göstermek durumunda kaldı.

İptal edilen oylarla birlikte Abdullah Abdullah, Başkan Karzey’e 19 puan kadar yaklaştı. Karzey’in Batılılar nezdinde itibar kaybına uğramış olması, Abdullah’ın kendine yaklaşmış olması ve Karzey’in oy deposu bölgelerde Taliban tehdidinin zaten düşük olan seçime katılma oranını daha düşürecek olması Abdullah’ın şansını iyice artırıyordu. Birinci tur adaylarından Beşerdost’un da desteğini sağlaması durumunda Abdullah seçimlerden galip çıkardı ve Karzey’in tabutuna son çivi de çakılırdı. Obama’nın Amerika’nın Afganistan stratejisi ile ilgili kararını seçimler sonrasına bırakması ve hatta kurmayları ile birlikte iki senaryolu savaş manevrası similasyonları yaptırması, bu yönde beklentileri artırdı.

Ama sürpriz adım Abdullah’tan geldi. Karzey yanlısı olmakla suçladığı “Bağımsız Seçim Kurulu” başkanı ve seçimlerde Karzey adına çalışmalar yapan dört bakanın görevden alınması için mühlet veren Abdulllah, mühletin dolmasıyla birlikte şeffaf olmayacağı ve birinci tur gibi hile karıştırılacağını iddia ettiği ikinci tur seçimlerden çekildiğini ilan etti. Ama muhtemel uzlaşı için “kapıyı da açık bıraktı”. Böylece Karzey de ikinci dönem devlet başkanlığını garanti etmiş oldu. Seçimlerden güya zaferle çıktı. Karzey’i ilk kutlayanlar Obama, Ban ki Moon ve Gordon Brown oldular.

Karzey’in seçimleri kazandığını İngiliz The Independent gazetesi “Hilekâr, Rüşvetçi ve Güvenilmez Hükümetin Zaferi” manşetiyle çarpıcı bir biçimde verdi. The Independent’in vermediği ise seçimin mağlubunun kim olduğu idi: Seçimlerin mağlubu Amerika öncülüğündeki Batı olmuştu.

Abdullah’ın çekilmesiyle belki de seçimlerin daha büyük bir fiyaskoya dönüşmesi engellenmiş oldu. Kış şartlarına girmeye başlayan Afganistan’da ikinci turun yapılması zaten çok zor olacaktı. Güney ve Güneydoğu’da ilk tur seçimlerde oldukça düşük olan ( bazı bölgelerde yüzde beş) katılım oranı daha da düşecek, Taliban’ın müdahalesiyle oldukça kanlı gelişmeler yaşanabilecekti. Birinci turda yüzde kırkın altında kalan katılım oranı daha da düşecekti. Onbinlerce Amerikan ve NATO askeri seferber edilecek bu da zayiat oranını artırabilecekti. Dahası, birinci turda yapılan sahtekârlıkların ikinci turda yapılmayacağını kimse garanti edemiyordu. Bu ve bunun gibi sebeblerle Abdullah’ın seçimlerden çekilmesi için bazı vaadlerle birlikte Abdullah’a baskı yapılmış olabilir.

Gözlemciler perde gerisinde yapılan pazarlıklardan bahsediyorlar. Abdullah’ın perde gerisi bir uzlaşma neticesinde yarıştan çekilmesi ihtimali büyük gözüküyor. Afganistan’ı daha kötüye götürdüğünü iddia ettiği Karzey’le çalışmak istemeyen Abdullah Abdullah ne tür bir vaade evet demiş olabilir?

Seçimlerden önce Amerikalılar bazı konularda hızlı hareket edemedikleri ve karar alamadıklarından hareketle Karzey’den şikâyet ediyorlar ve Afganistan’da Karzey’in bazı yetkileri ile donanmış bir başbakanlık ihdası meselesini gündeme getiriyorlardı. Perde gerisinde böyle bir pazarlık yapılmış ve her iki taraf da buna razı edilmiş olabilir. Dolayısıyla önümüzdeki günlerde bu yönde bir iktidar paylaşımı ve Abdullah ile ekibinin sisteme entegrasyonu sürpriz olmaz.

Evet, Afganistan tarihinde yapılan ikinci başkanlık seçimleri NATO askerleri, Amerika ve Müttefiklerinin silahları gölgesinde, Taliban’ın tehditleri ve sabote faaliyetleri altında yapıldı. Birinci tur, hile, ikinci tur denilirken yeniden başlanılan noktaya dönüldü. Meşruiyetini pekiştirmek isteyen Karzey yeniden seçildi ama tüm bu seçimlere damgasını vuran ve resmen onaylanan sahtekârlık yüzünden meşruiyetini daha da sorgulanır hale getirdi.

Mahmut Osmanoğlu / Dünya Bülteni